https://gtp1.khu.ac.ir/ جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری fa daily 1 Mon, 08 Jun 2026 00:00:00 +0330 Mon, 08 Jun 2026 00:00:00 +0330 https://gtp1.khu.ac.ir/article_4144.html امروزه با پیشرفت فناوری‌های ارتباطی و اطلاعاتی، شاهد روند رو به رشد هوشمند سازی صنایع مختلف ازجمله صنعت گردشگری هستیم. هوشمند اساساً یک گام متمایز در تحول فناوری اطلاعات و ارتباطات در گردشگری است که به‌موجب آن ابعاد نظارتی و فیزیکی گردشگری وارد زمینه دیجیتال شده و سطح جدیدی از هوشمندی در سیستم‌های گردشگری به دست می‌آید.هدف پژوهش حاضر تحلیلی بر توسعه هوشمند سازی صنعت گردشگری در کلان‌شهر مشهد است. پژوهش از نظر هدف، بنیادین و از نظر ماهیت، اکتشافی است. برای گردآوری داده ها، رویکرد مصاحبه عمیق نیمه ساختار یافته، در کنار مطالعات کتابخانه ای مد نظر قرار گرفت. جامعه آماری این پژوهش، خبرگان و کارشناسان و اساتید داانشگاهی بودند. برای شناسایی خبرگان از روش نمونه گیری هدفمند استفاده شد که طی آن با توجه به کفایت داده ها با 12 خبره مصاحبه شد. در ارتباط با گردشگری هوشمند در کلان‌شهر مشهد بستر لازم را برای دسته‌بندی و تحلیل اطلاعات و تدوین این نوشته فراهم آورد.یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که با الزامات تحقق گردشگری هوشمند در کلان‌شهر مشهد در مقوله‌های شامل زندگی هوشمند،حکمرانی هوشمند،پویایی هوشمند، مردم هوشمند، اقتصاد هوشمند، محیط هوشمند، عملیاتی کردن هوشمند سازی گردشگری ساماندهی کرد. https://gtp1.khu.ac.ir/article_4145.html پیاده‌راه‌ها مکان‌هایی هستند که مردم اغلب به انجام فعالیت‌های روزمره و پیاده‌روی می‌پردازند. از این‌رو، پیاده‌روی می‌تواند از جمله عوامل محیطی مؤثر در تقویت دلبستگی مکانی و وفاداری رفتاری گردشگران به پیاده‌مداری باشد. همچنین، درک زمینه‌های ادراکی، ارزش‌ها و الزامات فضایی می‌تواند به ارتقای دلبستگی مکانی و وفاداری رفتاری گردشگران نسبت به پیاده‌مداری در پیاده‌راه‌های سطح شهر همدان منجر شود. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی اثر دلبستگی مکانی و وفاداری رفتاری بر قابلیت پیاده‌مداری گردشگران است. برای گردآوری داده‌ها از ابزار پرسش‌نامه استفاده شد. این پژوهش از نوع کاربردی و بر پایه روش کتابخانه‌ای و اسنادی برای تدوین مبانی نظری صورت گرفته است. روش تحقیق توصیفی و در چارچوب رویکردهای تحلیلی قرار دارد. نمونه‌گیری به‌صورت خوشه‌ای یک‌مرحله‌ای انجام شد و پرسش‌نامه‌ها به‌روش پیمایشی در فضای پیاده‌راه مورد مطالعه توزیع و تکمیل شدند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران، ۳۸۶ نفر برآورد گردید. یافته‌ها نشان می‌دهند که در این میان، رابطه بین شاخص طرفداری گردشگران و قابلیت پیاده‌مداری گردشگری با مقدار 84/0=P بیشترین همبستگی را داشته و رابطه بین شاخص هویت مکانی گردشگران و قابلیت پیاده‌مداری گردشگری با مقدار 0/75 P= دارای کمترین ضریب همبستگی بوده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که متغیرهای دلبستگی مکانی و وفاداری رفتاری به ترتیب 0/90 و 0/89 درصد از واریانس متغیر قابلیت پیاده‌مداری گردشگری را تبیین می‌کنند. با در نظر گرفتن مقادیر حجم اثر و شاخص ضریب تعیین، این مقادیر در سطح قوی برآورد می‌شوند. به‌عبارت دیگر، دلبستگی مکانی و وفاداری رفتاری در ابعاد مختلف، به‌طور معناداری توان تبیین واریانس متغیر قابلیت پیاده‌مداری گردشگری از منظر گردشگران در پیاده‌راه‌های شهر همدان را دارا هستند. https://gtp1.khu.ac.ir/article_4146.html صنعت گردشگری به‌عنوان یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری اقتصادی در بسیاری از کشورها، نقش مهمی در توسعه پایدار و افزایش درآمدهای ملی ایفا می‌کند. این صنعت با تاکید بر برنامه‌ریزی‌های دقیق و مدیریت منابع، می‌تواند ضمن ایجاد فرصت‌های شغلی، زیرساخت‌های منطقه‌ای را تقویت کرده و از طریق سیاست‌های هوشمندانه، به توسعه فرهنگی و اجتماعی نیز کمک کند. در این میان، کشور ایران با جاذبه‌های گوناگون فرهنگی، طبیعی، توان بالقوه‌ای برای توسعه صنعت گردشگری دارد. کشور ایران در منطقه دارای بهترین موقعیت از لحاظ جاذبه‌های گردشگری است و در پی کسب سود از طریق فعالیت‌های گردشگری و جذب گردشگر خارجی است اما سیاست‌گذاری‌هایی که در این حوزه انجام شده است تا کنون در جذب گردشگر خارجی موفقیت چندانی نداشته است. هدف از انجام این مطالعه شناسایی چالش‌های سیاست‌گذاری جذب گردشگر خارجی در کشور ایران است. روش انجام تحقیق بر اساس مطالعه کیفی و مبنی بر انجام مصاحبه از 22 خبره در حوزه گردشگری می‌باشد و داده‌های گردآوری شده با استفاده از مدل گراند تئوری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و در نهایت چالش‌های سیاست‌گذاری پس از کدگذاری داده‌های خام شناسایی شدند. نتایج به دست آمده نشان داد که مهم‌ترین چالش‌های سیاست‌گذاری در حوزه گردشگری خارجی؛ عدم سرمایه‌گذاری و کم بودن منابع مالی برای توسعه زیرساخت‌های گردشگری و فقدان حمایت‌های اقتصادی در کسب‌وکارهای نوآورانه ، عدم توجه به تمام ابعاد گردشگری، زیرساخت‌های نامناسب ارتباطی، ضعف در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، روابط خارجی ضعیف، ضعف مدیریتی و برنامه‌ریزی، چالش‌های قانونی و نظارتی، مسائل امنیتی، ضعف برنامه‌ریزی و ضعف در آموزش نیروی انسانی می‌باشد. https://gtp1.khu.ac.ir/article_4147.html برندسازی مقصد گردشگری به عنوان یکی از عناصر کلیدی در بازاریابی گردشگری در دهه‌های اخیر، نقش مهمی در جذب گردشگران و سرمایه‌گذاران ایفا می‌کند. علی‌رغم ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی و طبیعی فراوان ایران، تصویر بین‌المللی این کشور در حوزه گردشگری با چالش‌های متعددی همچون تنش‌های ژئوپلیتیکی، راهبرد‌های ناکارآمد بازاریابی و محدودیت‌های فناورانه مواجه است. هدف این پژوهش مرور و تلفیق چالش‌های اصلی نظام برندسازی گردشگری ایران و ارائه پیشنهادهای سیاستی و شاخص‌های پیشنهادی برای ارزیابی آتی برند گردشگری کشور است. در این مطالعه از روش مرور روایی ساختارمند استفاده شده و یافته‌های ۲۸ منبع علمی منتخب شناسایی‌شده از طریق پایگاه داده Web of Science و فهرست منابع آثار مرتبط، تلفیق شده است. همچنین، از تحلیل محتوا برای استخراج نکات کلیدی مرتبط با برندسازی مقصد، سیاست‌های اجرایی و معیارهای سنجش عملکرد بهره گرفته شده است. نتایج نشان می‌دهد که پوشش‌های رسانه‌ای منفی، عدم هماهنگی میان نهادهای دولتی و بخش خصوصی و ضعف در استفاده از فناوری‌های نوین دیجیتال مانند هوش مصنوعی، واقعیت مجازی/افزوده و تحلیل کلان‌داده، تصویر ضعیفی از ایران به عنوان مقصدی گردشگری ایجاد نموده و فقدان راهبرد‌های بلندمدت و یکپارچه، مشکلاتی نظیر ناهماهنگی داخلی و کمبود همکاری میان ذینفعان را تشدید کرده است. در نهایت، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که تحول در نظام برندسازی گردشگری ایران مستلزم اتخاذ رویکردی یکپارچه و مبتنی بر شواهد، شامل تدوین راهبرد‌های بلندمدت، تقویت زیرساخت‌های دیجیتال و ایجاد نظام‌های پایش و ارزیابی مداوم است تا تصویر مثبت، منسجم و رقابتی از ایران در بازار جهانی گردشگری به نمایش گذاشته شده و کشور به عنوان مقصدی پایدار و مقاوم شناخته شود. https://gtp1.khu.ac.ir/article_4148.html جاده‌­ها و مسیرهای دسترسی از عوامل اصلی توسعه گردشگری و طبیعت‌گردی محسوب می‌شوند. سهولت دسترسی به نقاط گردشگری و استقبال گردشگران بستگی به توسعه راه­ها دارد. تحقیق حاضر به بررسی اثرات متقابل دو شاخص محدود کننده (شیب) و هدایت کننده (جاده) از نظر گردشگری در بخش پاتم جنگل خیرود نوشهر پرداخته و همگام با تحقیقات میدانی در ارتباط با نحوی حضور گردشگران و تعین نقاط چشم اندازها، اهمیت و اثرات مسیرها را بررسی می‌نماید. برای انجام این تحقیق ابتدا برداشت‌های میدانی با GPS جهت ثبت موقعیت مسیرها انجام و داده‌های مکانی در نرم‌افزار ArcView با توجه به نقشه‌های توپوگرافی بهینه‌سازی و مسیرهای جدید با شیب مناسب طراحی شدند. سپس با استفاده از مدل رقومی ارتفاع (DEM) و تحلیل شیب منطقه، نقشه شیب در سه کلاس دسته‌بندی و حریم جاده‌ها در فواصل 100، 200 و 300 متری تحلیل شد. لایه‌های شیب و دسترسی با نظر کارشناسان ارزش‌گذاری و تلفیق شدند تا نقشه نهایی مطلوبیت مناطق برای توسعه طبیعت‌گردی به دست آید. نتایج نشان داد اکثر گردشگران در منطقه حریم صد متری جاده اسکان و تردد داشتند، سپس با طراحی 8/2 کیلومتر مسیر پیاده‌روی و اتصال به جاده‌های موجود 42% نقاط چشم انداز هم قابل دسترسی شدند و طول مسیرها از 17/3 به 25/5 کیلومتر رسید و تراکم جاده هم به 28/3 متر در هکتار افزابش یافت. با وجود شیب بالای منطقه اما با کمک مسیرها این مناطق قابل دسترسی شدند. نتایج حاصل از نقشه میزان مطلوبیت گردشگری نشان داد 55% از کل سطح پاتم دارای مطلوبیت خیلی خوب و خوب است که در حریم صد متری جاده قرار گرفته‌اند و نشان از اهمیت جاده و مسیر دسترسی می باشد و حاکی از آن است که با بودن جاده، دیگر میزان شیب دامنه عامل محدود کننده برای حضور گردشگران نمی باشد.